>>>  Laatst gewijzigd: 24 juli 2018  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Onderzoek

Nieuws

Citaat van de week

"Deze wereld heeft overal behoefte aan, behalve aan extra informatie."
Michel Houellebecq De wereld als markt en strijd, p.88

Waarden en normen in tv-series

De laatste jaren zijn er steeds meer series waarin op mensen lijkende robots een belangrijke rol spelen. Real Humans (Zweeds; 2012-2014), Humans (UK; 2015-2017, gebaseerd op de Zweedse serie), en Westworld (VS; 2016-2018) om de bekendste te noemen.

Zowel in Real Humans als in Humans is het mogelijk om met een extra programma de seksfuncties van een hubot (Human Robot; een robot die je nauwelijks van een mens kunt onderscheiden) aan te zetten zodat je hem of haar als sekspartner kunt gebruiken. De verkoper doet er lacherig over, een en ander is omgeven met een hoop geheimzinnigheid en preutsheid. Intussen zijn de hubots soms zo levensecht en aantrekkelijk dat ze verlangens oproepen bij echte mensen, maar natuurlijk is dat ook niet bepaald bespreekbaar. De waarden en normen van de samenleving zijn duidelijk aanwezig in die series.

De Zweedse serie Real Humans is zoals je mag verwachten iets minder preuts: je ziet er wel eens blote borsten. Maar ook in die serie wordt het de hele tijd als ziek bestempeld als je seks zou willen met een hubot, zeker als je daarvoor al een mens ter beschikking hebt. Waarom zou je wel allerlei seksspeeltjes mogen gebruiken en niet een hubot als sekspartner mogen nemen, zo vraag ik mij af? Vreemd. In Humans is de sfeer rondom die kwestie helemaal negatief. Hij doet het uit frustratie met zijn vrouw een keer met Anita de hubot, en zijn echtgenote blijft afleveringen lang jammeren over dat hij dat gedaan heeft. Hij moet het huis uit, voelt zich eindeloos schuldig omdat hij 'ontrouw' is geweest, en zo meer. Waarom valt haar wereld zo in elkaar als hij één keer seks heeft met een hubot? En waarom is dat erger dan dat zij 20 jaar tegenover haar man verzwijgt dat ze betrokken was bij de dood van haar jongere broertje? Onbegrijpelijk.

Een ander soort waarden zien we zowel in Real Humans als in Humans: Een oudere man die ondersteuning nodig heeft krijgt een spuuglelijke verzorgster / werkster toegewezen die ook nog eens tyranniek is en 'weet wat goed voor hem is'? Waarom krijgt hij niet een verzorgster / werkster die uitermate prettig is om naar te kijken en met wie het leuk zou zijn om nog eens seks te hebben en zo (uiteraard geldt hetzelfde voor oudere vrouwen en wat mij betreft mag er in de keuze voor zo iemand ook sprake zijn van een aanduiding van voorkeuren als 'van hetzelfde geslacht' en zo). Willen oudere mensen niet meer genieten van wat / wie ze zien? Houden oudere mensen niet meer van seks? Allebei de series zijn op dat punt belachelijk conservatief.

Waaruit opnieuw blijkt dat technische rationaliteit niets garandeert voor normatieve rationaliteit: ook al kunnen mensen de meest geavanceerde robots maken, vaak zijn diezelfde mensen oerconservatief als het om waarden en normen gaat.

Ger de Gooijer

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Onderzoek