>>>  Laatst gewijzigd: 31 januari 2018  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Onderzoek

Sigmund Freud

Over Freud en de psychoanalyse

Cassette Freud 'Studienausgabe' Sigmund FREUD
(1907c) Zur sexuellen Aufklärung der Kinder - Offener Brief an Dr. M. Fürst in: Studienausgabe, Herausgegeben von Alexander Mitscherlich, Angela Richards, James Strachey - Band 5 - Sexualleben
Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag, 1982
ISBN 35 9627 3056

Een open brief aan de arts M. Fürst over dit thema.

"Ich soll Ihnen also die Fragen beantworten, ob man den Kinderen überhaupt Aufklärungen über die Tatsachen des Geschlechtslebens geben darf, in welchem Alter dies geschehen kann und in welcher Weise."(161)

Freud begrijpt niet dat er over het eerste punt zelfs maar discussie is: wat denkt men er mee te bereiken wanneer men kinderen / de jeugd niet voorlicht? Is men bang dat men seksuele activiteit stimuleert? Denkt men dat kinderen niet nieuwsgierig zijn naar die dingen? Denkt men te kunnen voorkomen dat ze via andere wegen informatie over dat onderwerp oppikken? Freud denkt met Multatuli dat al die geheimzinnigheid alleen maar averechts werkt en wel eens te maken zou kunnen hebben met de onwetendheid van de volwassenen zelf.

[Dat stukje "wenn man den Kindern - oder sagen wir der Jugend"(161) vind ik boeiend. Daar zit stiekem een probleem. Wat bedoelt Freud wanneer hij het over 'kinderen' heeft en waarom is dat wat anders dan wanneer hij het over 'de jeugd' heeft? Heeft dat verschil te maken met leeftijd? En een andere belangrijke vraag - zeker bij Freud: bedoelt hij zowel jongens als meisjes zoals in het citaat van Multatuli staat beschreven? of heeft hij, zoals zo vaak, weer stiekem jongens in zijn hoofd wanneer hij het over 'kinderen ' in het algemeen heeft?]

"Kurz gesagt, das Kind ist lange vor der Pubertät ein bis auf die Fortplantzungsfähigkeit fertiges Liebeswesen, und man darf es aussprechen, daß man ihm mit jener »Geheimtuerei« nur die Fähigkeit zur intellektuellen Bewältigung solcher Leistungen vorenthält, für die es psychisch vorbereitet und somatisch eingestellt ist."(163)

De nieuwsgierigheid van kinderen naar seksualiteit is er dan ook al vroeg. Ze zien dingen, vergelijken, delen in. Verder vragen ze zich op een gegeven moment af waar de kinderen vandaan komen.

[Bij Freud nog steeds vanuit een negatief gevoel: hij voegt toe "die zumeist an die unerwünschte [mijn nadruk] Erscheinung eines neuen kleinen Bruders oder Schwesterschens anknüpft."(164-165) Alsof elk kind jaloers is op het nieuwe broertje of zusje. Belachelijk idee en een beetje typisch voor het verwende oudste kind Freud zelf, als ik ook eens mag psychologiseren.]

Komt er geen helder antwoord op die vragen dan gaan kinderen zelf in het geheim heel verkeerde dingen denken die seksualiteit omgeven met een sfeer van smerigheid en walging (166).

"Diese kindlichen Sexualtheorien wären wohl einer Sammlung und Würdigung wert."(166)

[Zie 1908c]

Op de tweede en derde vraag antwoord Freud: "von allem Anfänge an", "auf jeder Stufe des Lernens". Vooral de school speelt een rol (167). Op school kan in de biologielessen bijvoorbeeld over de voortplanting van dieren (en dus ook van de mens) gesproken worden.

"Die Aufklärung über die spezifisch menschlichen Verhältnisse des Geschlechtlebens und der Hinweis auf die sociale Bedeutung desselben hätte sich dann am Schlusse des Volksschulunterichtes (und vor der Eintritt in die Mittelschule), also nicht nach dem Alter von Zehn Jahren, anzuschliesen."(167)

"Eine solche stufenweise fortschreitende und eigentlich zu keiner Zeit unterbrochene Aufklärung über das Geschlechtsleben, zu welcher die Schule die Initiative ergreift, erscheint mir als die einzige, welche der Entwicklung des Kindes Rechnung trägt und darum die vorhandene Gefahr glücklich vermeidet."(167)

[Is het geen merkwaardig antwoord? Vooral de school speelt een rol, de school moet het initiatief nemen. Geen woord over de ouders, ze worden niet per se uitgesloten, maar zeker niet genoemd. Alsof kinderen thuis niet met allerlei vragen komen, zeker als ze ook op school met die kwesties te maken krijgen. Is dit niet wat alle ouders doen die voor hun verantwoordelijkheid op dit vlak weglopen?
Freud stuurde zijn zonen naar een bevriende arts. Over zijn dochters heb ik niets gelezen. Dit stuk noemt zowel jongens als meisjes, maar gaat toch niet in op de vraag of seksuele voorlichting bij zowel jongens als meisjes gewenst is en of die verschillend aangepakt moet worden (in Freuds tijd had je geen gemengde klassen, neem ik aan uit opmerkingen in A Young Girl's Diary).]

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Onderzoek