>>>  Laatst gewijzigd: 14 mei 2019  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Denkwerk

Inleidingen

Citaat

"Serious philosophy is always likely to bore those with short attention-spans."
Timothy Williamson
The philosophy of philosophy - A philosophical chronicle
p.45

Inleidingen: Intro

Het is nooit een slecht idee om af en toe eens een inleiding in de filosofie of een historisch overzicht van de filosofie door te nemen, vind ik.

Zoiets geeft je gevoel voor complexiteit en context. Filosofen hebben de hardnekkige neiging om over allerlei zaken na te denken, ook over hun eigen activiteiten. Inleidingen in de filosofie en historische overzichten van de filosofie helpen daarbij. Ik bedoel: hoe moet je omgaan met duizenden jaren van denkwerk?

Waarmee worstelen filosofen?

We zouden ons eigenlijk bij alle geschiedenis van de filosofie moeten afvragen met welke vragen filosofen worstelden. Nu krijg je meestal een opsomming van antwoorden. Maar waar zat bv. Kant mee, wat zat hem zo dwars dat hij dikke boeken ging schrijven om een antwoord op die vragen te verzinnen? En was hij achteraf tevreden? Vond hij zelf dat hij het antwoord op zijn vragen gevonden had?

In Critchley en Glendinning lees je over de animositeit tussen 'analytische' en 'continentale' filosofen. Wanneer je verder denkt kun je jezelf een heleboel vragen stellen, vragen zoals deze:

Of zijn dit al te romantische vragen en gunnen filosofen elkaar simpelweg het licht in de ogen niet en gaat het hen enkel om carrière en geld en status?

De zin van filosofie

We zouden ons bij de geschiedenis van de filosofie daarnaast moeten afvragen voor wie een auteur geschreven heeft. Het zou jammer zijn wanneer filosofen alleen maar voor andere filosofen schrijven. Dat is de dood in de pot. Wat is de zin van de filosofie dan nog voor anderen dan academische filosofen?

Hoofdstuk 2 van Williamson illustreert bijvoorbeeld waaraan ik altijd zo'n hekel heb gehad: het gebruik van onrealistische voorbeelden in vermoedelijk vooral de analytische filosofie. 'Stel dat de wereld over vijf minuten vergaat?' Of zoals bij Williamson 'Was Mars always either dry or not dry?' Ja, hoor. Als filosofen zo bezig zijn kun je grote vraagtekens zetten bij de zinvolheid van filosofie. Slechte filosofie is vaak een vorm van reductionisme: je neemt een vereenvoudigde situatie en gaat daar over na zitten denken. Maar daarmee verlies je de complexiteit uit het oog. Realistische voorbeelden maken het de filosoof tien keer moeilijker. Maar als het denkwerk dan wat oplevert, hebben meer mensen er ook iets aan.

Niet zo origineel

Historische overzichten - of het nu van de filosofie is of van wat anders - geven mij een groot gevoel van nederigheid. Het is pretentieus om te denken dat je met originele gedachten op de proppen kunt komen. Het mooiste voorbeeld daarvan vind ik nog steeds Freud die niet moe werd te herhalen hoe nieuw zijn psychoanalyse was. Welnee. Ellenberger tikte hem later meedogenloos op de vingers door aan te tonen hoeveel hij ontleend had aan voorgangers.

Nee, vaak hebben andere denkers met dezelfde problemen geworsteld als jij, maar omdat je onmogelijk alle originele teksten van al die denkers kunt lezen weet je dat gewoon niet. Overzichten van de filosofie helpen wel enigszins om je een idee te geven van waarover andere personen nagedacht hebben, maar dan nog is het de vraag of ze werkelijk met dezelfde problemen bezig waren als jij en of ze dat op dezelfde manier deden met dezelfde waarden en normen op de achtergrond.

Vermoedelijk is wat ik hier naar voren breng dus al vaker geschreven, maar dat mag de pret niet drukken, ik heb niet de pretentie dat ik origineel ben. Ik voel gewoon de behoefte om op mijn manier op te schrijven wat mij bezig houdt en ik heb daarbij ook nog eens die wonderlijke neiging om dingen uit te willen leggen aan andere mensen. Dus dat doe ik dan maar.

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Denkwerk