>>>  Laatst gewijzigd: 14 mei 2019  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Denkwerk

Normatieve rationaliteit

Citaat

"The question of the status of reason and rationality versus the irrationality of much of human existence is a conflict that is at the heart of disagreements in the Continental tradition to this day, for example in the modernism / postmodernism debate that defined much of the 1980s and early 1990s."
Simon CRITCHLEY
Continental philosophy - A very short introduction
p.23

Normatieve rationaliteit: Intro

Mensen brengen vandaag de dag te vaak standpunten naar voren zonder enige onderbouwing. Onwelgevallige informatie wordt genegeerd, tegenargumenten worden weggepraat door op de man of de vrouw te spelen, en meer van dat soort gedrag waar niemand iets mee opschiet. En, nee, ik heb het niet alleen over politici ...

Want schijn bedriegt. Soms lijkt het net of mensen over meer zakelijke kwesties best rationeel met elkaar debatteren en discussiëren, terwijl in die gesprekken voor de goede waarnemer in feite alleen maar machtsspelletjes gespeeld worden of rancune gespuid wordt of stokpaardjes bereden worden. Argumenten voor opvattingen worden nauwelijks gegeven, laat staan dat er argumenten tegen elkaar afgewogen worden en dat die kritisch beoordeeld worden.

Normatieve discussies

En dan heb ik het nog maar niet over normatieve discussies, discussies dus die gaan over wat in een bepaalde situatie belangrijk en onbelangrijk, wenselijk en onwenselijk, goed en slecht, rechtvaardig en onrechtvaardig is. Met name het gebrek aan rationaliteit in normatieve discussies, gesprekken, opvattingen, en zo verder, vind ik fundamenteel verontrustend. Mensen roepen geregeld de meest belachelijke dingen zonder ook maar een seconde na te denken over de waarheid van wat ze beweren of over het effect dat wat ze roepen heeft op andere mensen. Het gebrek aan zelftwijfel, aan zelfreflectie, aan een rechtvaardiging van standpunten is ontstellend. Kijk naar reacties bij krantenartikelen, kijk naar reacties op de sociale media.

Habermas heeft het over 'gehalveerde rationaliteit' wanneer hij de eenzijdige nadruk op instrumentele rationaliteit in de samenleving bekritiseert en het belang van 'communicatieve rationaliteit' benadrukt. Ik zelf heb het liever over gevierendeelde rationaliteit. Voor degenen met enige kennis van de late Middeleeuwen is duidelijk wat ik bedoel: rationaliteit wordt uit elkaar getrokken, alleen nog toegepast op technische dingen, niet meer gebruikt bij andere dingen.

Met rationaliteit wordt dus vernietigend omgesprongen, men veegt er de vloer mee aan. En tegelijkertijd zeggen mensen de hele tijd dat alle meningen en opvattingen gelijkwaardig zijn. 'Dat is jouw verhaal, ik heb een ander verhaal' of 'dat is jouw mening, ik heb een andere mening'. Dat is tegenwoordig dé truc om niet meer na te hoeven denken. Met dank aan de postmoderne filosofie.

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Denkwerk