>>>  Laatst gewijzigd: 22 mei 2019  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Denkwerk
De Denker
De Denker

Denkwerk

Een van de vele dromen die ik heb is dat ik over de thema's die me inhoudelijk interesseren niet alleen boeken lees en becommentarieer, maar dat ik mijn gedachten bij die thema's uiteindelijk ook uitwerk tot samenvattende conclusies. Daarvoor is deze afdeling bedoeld.

Overzicht van de inhoud

Het deel Filosofie presenteert mijn gedachten bij een aantal denkers en onderzoekers met wie ik ooit 'in gesprek' ben geraakt. Mijn perspectief: hebben ze iets te bieden wat controleerbaar / betrouwbaar / normatief overtuigend en aanvaardbaar is?

Het perspectief is dus steeds controleerbare en valide kennis. Vandaar dat het deel Kennis gaat over taal, beweringen, wetenschappelijke methoden, stromingen in de wetenschapsfilosofie, een en ander ook geïllustreerd aan twee thema's (psychoanalyse en evolutietheorie) waarover zo veel discussie bestaat. De fundamentele vraag is: wat kunnen we eigenlijk met redelijke zekerheid weten?

Ik wil dat mensen rationeel handelen. Maar ik wil dat ook daar waar zo veel auteurs de zaak laten liggen, op het vlak van waarden en normen, op normatief vlak dus. Vandaar het deel Normatieve rationaliteit. Dat is de moeilijkste vorm van rationaliteit. Het produceren van een auto of het ontwerpen van een robot raakt je emotioneel nooit zo vergaand als een kritiek op je waarden en normen en levensbeschouwing. Kijk maar eens naar de reacties bij de psychoanalytici als er fundamentele kritiek geleverd wordt op hun opvattingen. Het zijn de reacties van alle dogmatici op welk terrein ook, dogmatici willen helemaal niet dat hun beweringen gecontroleerd en gevalideerd worden door anderen buiten de 'geloofsgemeenschap'. Maar juist daarom is het nodig om dat te doen.

Normatieve rationaliteit is niet iets abstracts. Het is dus belangrijk om van alles en nog wat te analyseren op onderliggende waarden en normen. Het deel Waarden in de praktijk pakt als illustratie een reeks onderwerpen aan waar die waarden en normen duidelijk aanwezig zijn: mensen aantrekkelijk vinden, een relatie met iemand willen, seksualiteit.

De delen Mens en samenleving en Techniek behandelen twee andere gebieden waar waarden en normen een grote rol spelen, bijvoorbeeld in de vorm van ideologieën op de achtergrond van allerlei technische middelen (denk aan auto's of mobieltjes of internet of robots). Dat het samenleven van mensen gestuurd wordt door allerlei normatieve opvattingen ligt voor de hand, maar wonderlijk genoeg geldt dat juist ook voor iets wat zo exact en objectief en hard en koud is als techniek. Alles heeft een normatieve context, geen enkel technisch middel is zonder normatieve context.

Hoe ver ben ik?

Niet erg ver ... Boeken lezen lukt nog wel, maar mijn gedachten uitwerken ... Omdat ik nieuwsgierig ben duik ik geregeld enthousiast in een onderwerp, maar vaak kan ik zo'n onderneming niet uitdiepen of afronden omdat andere dingen op een bepaald moment belangrijker zijn (vroeger kinderen en werk, tegenwoordig het schrijven van romans). Het blijft dan bij het bestuderen van boeken, omdat ik verder niet de tijd heb mijn notities bij die boeken uit te werken tot definitieve conclusies.

Deze afdeling bevat daarom een heleboel lege plekken waaraan ik nog moet werken. Je kunt er in ieder geval wel teksten aantreffen die ik schreef tijdens mijn filosofiestudie (over taal, kennis, Nietzsche) of voor mijn onderwijs in filosofie (over kennis, wetenschap, waarden en normen, en handelingstheorie). Maar andere teksten die ik ooit schreef moet ik nog digitaliseren of herschrijven voordat ik ze op de website kan plaatsen. Daarnaast schrijf ik aan nieuwe teksten. Het is allemaal veel werk, dus het kan even duren voordat de lege plekken gevuld zijn.

De ordening van een en ander volgt de ordening die ik gebruik in de afdeling Boeken. Ik heb in onderstaande tabel die onderwerpen waarvoor ik al tekst heb geschreven aangeduid met vet. Bedenk ook dat ik geregeld teksten bewerk en aanvul. De datum rechts bovenaan laat zien wanneer een webpagina voor het laatst is aangepast.

Thema's en onderwerpen
01 Filosofie 02 Kennis
03 Normatieve rationaliteit 04 Waarden in de praktijk
05 Mens en samenleving 06 Techniek
Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Denkwerk