>>>  Laatst gewijzigd: 28 december 2017  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Onderzoek

Filosofie van informatie en media

Hoe spelen mensen het klaar? Naast alle informatie die menselijke zintuigen normaal al registreren en verwerken om zelfs maar de straat over te steken, is er steeds meer de informatie van allerlei media die op mensen afkomt of die mensen bewust raadplegen.

Moet je mij zien: achter mijn computer, tegelijkertijd mijn snelle internetverbinding open natuurlijk, bezig met het maken van webpagina's. Intussen komt er ook e-mail binnen, volg ik rechtsboven op mijn beeld een nieuwsuitzending via streaming video, zoek ik af en toe informatie op via een zoekmachine, en zo verder. Zoveel media en zo veel informatie tegelijkertijd.

Als filosoof verbaas ik me hierover. Al langer vraag ik me er duizend dingen af. Sterker nog: ik maak me er zorgen over. Het houdt me maar bezig, dat probleem dat al die middelen om informatie te vergaren en uit te wisselen opleveren. Dat probleem wordt niet eens gevormd door die hoeveelheid middelen. Het probleem ontstaat door de hoeveelheid en de aard van de informatie.

Oude media, nieuwe media

Het is wonderlijk. Na de mondelinge overlevering kwamen de boeken, de kranten, de tijdschriften, de bibliografieën, de foto's, de telexberichten, de telefoonberichten, de films, de radio, de televisie, de faxen, de digitale bestanden, de digitale nieuwsgroepen en e-mailberichten, de webpagina's, de cd's en dvd'd, de sms-jes, de berichten in chatrooms en direct messaging systemen, de weblogs. Ik vergeet er vast een aantal. Al die woorden, geluiden en beelden. Wat doet dat met mensen?

De groei van de aloude papieren media - boeken en tijdschriften - is al vele eeuwen exponentieel. Loop een keer met filosofische blik een grote boekhandel binnen en je beseft dat geen mens al die boeken allemaal zou kunnen lezen. Als we voor een mens uitgaan van een luxueuze 60 jaar tijd om bewust te lezen en als we van het kolossale tempo uitgaan van 1 boek per dag gedurende 300 dagen per jaar, dan zou een mens nog slechts 18.000 boeken kunnen doornemen. En dan heb ik het nog niet eens over kranten en tijdschriften. En ook niet over het verwerken van al die informatie. Al die andere boeken en tijdschriftartikelen blijven liggen. Mis je niet nét dat boek of dat artikel met het grote inzicht, de beste uitleg, het schokkendste beeld?

De 'oude' massamedia als film, radio en televisie zijn ook al een flinke tijd 'in de lucht'. Natuurlijk: mensen zitten 's avonds zelden meer met hele gezin aan de radio gekluisterd om naar een hoorspel te luisteren. Maar radioprogramma's zijn er nog steeds en de informatie die ze uitzenden heeft invloed: in auto's, aan de bureaus van pubers, op werkplekken, worden nog steeds muren van geluid opgetrokken. En dan het bewegende beeld van films en televisie. Hoeveel uur brengen mensen niet door in bioscoopzalen en achter de TV? En ook hier geldt: je kunt het nooit allemaal horen of zien. Je maakt keuzes. Maar wat mis je daardoor?

Voeg daar de nieuwe digitale media aan toe. De computerprogramma's, de miljarden bestanden, de Himalaya van digitale tekstdocumenten, databases, webpagina's, plaatjes, video's, muziek, de sociale media.

Het is waar: de middelen zelf hebben zo hun 'kanten'. Een tijdschrift trek je uit een rek, een boek haal je uit de kast. Je hoeft niet meer te doen dan te gaan zitten en het tijdschrift of het boek open te slaan, en, voilà, 'Bob's your uncle' zoals ze in het land van Dombo zeggen. Maar met computers moet je er eerst voor zorgen dat je systeemprogramma en alle andere software goed werken. Daarnaast moet je er natuurlijk voor zorgen dat je een goede verbinding met internet hebt, liefst een zo snel mogelijke. Wat een drempels! Logisch dat het papier nooit minder belangrijk werd ('the paperless office', ja ja, dat zal wel).

Tijdverspilling?

Maar even afgezien dáárvan. Hoe zinvol of zinloos is al die informatie? Worden we er echt productiever van? Of leidt het bestaan van al die media om informatie 'tot je te nemen' stomweg en gewoonweg tot tijdverlies? Ik kan gemakkelijk allerlei tamelijk zinloos gedrag bedenken temidden van die informatieovervloed. Bijvoorbeeld:

Natuurlijk, het houdt je van de straat en zo, en je moet toch wat doen met je leven, en zo verder. Maar hoeveel tijd zou je er al in hebben zitten? En hoeveel informatie heb je nu werkelijk tot je genomen? Hoeveel heb je ervan geleerd? Wat zou je achteraf zeggen: nuttig of tijdverlies?

Het probleem

Herken je het probleem? En dat is dan nog een simpel probleem. Er zijn andere, veel ernstiger problemen.

Om er maar een aantal te noemen.

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Onderzoek