>>>  Laatst gewijzigd: 9 april 2019  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Denkwerk

Van Oostrom's Stemmen op schrift

(1 juni 2007)

Voorkant Van Oostrom's Stemmen op schriftIn 2006 verscheen van Frits van Oostrom - hoogleraar literatuurgeschiedenis - het boek Stemmen op schrift - Geschiedenis van de Nederlandse literatuur vanaf het begin tot 1300, een boek waaraan tien jaar studie ten grondslag ligt. Degene die het mij cadeau gaf, heeft goed aangevoeld dat ik het een geweldig boek zou vinden.

De vormgeving ervan is aantrekkelijk: eenvoudig en doordacht, niet een van die goedkoop uitgegeven massaproducten, een prettig boek om vast te houden en om naar te kijken. Met zijn 640 bladzijden van hoogwaardig papier legt het letterlijk gewicht in de schaal. Maar ik houd niet alleen van boeken, omdat ze mooi zijn vormgegeven.

Woorden

Frits van Oostrom heeft een talent met woorden. Ik houd dus ook van zijn stijl, van de grote hoeveelheid woorden die hij gebruikt om te raken aan de dingen die voorbij zijn, van de tussenkopjes die in een paar woorden de sfeer bepalen van wat volgt. In een tijd waarin iedereen kreunt en moppert wanneer hij of zij meer dan één alinea moet lezen, is dat verfrissend onconventioneel. Ik geniet van dat associatieve zoeken naar woorden, dat moeizaam opgediepte historische feiten en ontwikkelingen moet zien weer te geven. De stijl van het boek past daarom volmaakt bij de inhoud.

Hermeneutiek

Ik houd niet alleen van boeken en van woorden, ik houd ook erg van geschiedenis. Een geschiedenis schrijven van de vroegste Nederlandse literatuur is niet minder dan een speurtocht. De bronnen zijn geografisch verspreid, hergebruikt, gebrekkig, verdwenen, onbekend. Het is daardoor lastig om tot een verantwoorde interpretatie te komen van hoe het er historisch ongeveer aan toe gegaan moet zijn. Het is hermeneutiek van de bovenste plank en Van Oostrom is er een meester in. Hij slaagt er op indrukwekkende wijze in de lijnen uit te zetten, inzichten te verwoorden, geschiedenis te schrijven.

Digitalisering

En van de dingen die mij opvallen is dat de inzet van computers en de digitalisering van media tegenwoordig een goede ondersteuning bieden bij het doen van onderzoek naar oude (fragmenten van) teksten. Allerlei nieuwe mogelijkheden duiken op, waarvan ook Van Oostrom dankbaar gebruik gemaakt heeft. Het is opnieuw een argument om boeken / teksten en andere media zoveel mogelijk te digitaliseren, ook al kost dat veel menskracht en dus geld. Het maakt materiaal gemakkelijk te doorzoeken, te vergelijken, te citeren, en zo voort. Bovendien kun je het materiaal op die manier toegankelijk maken voor iedereen die er belangstelling voor heeft, zonder dat daarvoor de originelen uit het magazijn hoeven te worden gehaald.

('selection')

Dit is niet een boek dat je in één ruk uit leest. Ik las regelmatig een hoofdstuk en vrijwel steeds zat ik daarna peinzend een uur uit het raam te staren. Peinzend over hoe belangrijk cultureel erfgoed is, over waar toch al die oude boeken gebleven zijn en of we er nog zullen vinden en waar dan, over het opbouwen van een interpretatie op basis van fragmentarische overblijfselen. En dan denk ik weer eens dat hermeutisch kennis verwerven de belangrijkste en moeilijkste manier is om te begrijpen. Dat dat het toppunt van rationaliteit is.

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Denkwerk