>>>  Laatst gewijzigd: 2 januari 2018  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Onderzoek

Weblog

Naipaul en Mankell over Afrika

(11 juni 2007)

Toevallig las ik in dezelfde week eerst Een staat van vrijheid van de schrijver V.S. Naipaul en een paar dagen later vervolgens Henning Mankell's roman Het oog van de luipaard. Niet bepaald twee schrijvers die je in één adem zou noemen, ware het niet dat beide romans spelen in Afrika en dezelfde ervaringen met dit immense werelddeel uitdrukken.

Voorkant boek V.S. NaipaulVoluit heet Naipaul eigenlijk Vidiadhar Surajprasad Naipaul, maar dat is zo moeilijk uit te spreken dat iedereen het altijd heeft over V.S. Naipaul. Hij werd in 1932 geboren op Trinidad and Tobago, maar zijn voorouders kwamen uit Gorakhpur in Oost Uttar Pradesh, India. Naipaul woont al een tijdje in England en wordt gezien als een van de beste Britse schrijvers. Hij kreeg in 2001 de Nobelprijs voor literatuur toegekend.

Naipaul is door zijn achtergrond als persoonlijkheid al multicultureel. Hij slaagt er dan ook als geen ander in de ontmoeting of botsing tussen (mensen van) verschillende culturen voelbaar te maken. De roman Een staat van vrijheid bevat meerdere verhalen, de titel van het boek verwijst naar het belangrijkste verhaal. Een staat van vrijheid speelt zich af in een Afrikaans land waar een burgeroorlog leidt tot de ondergang van de heersende stam. Bobby en Linda zijn blanke Engelsen die de hoofdstad met de auto verlaten en proberen hun gemeenschap van landgenoten te bereiken.

Voorkant boek Mankell Mankell is een Zweedse schrijver, geboren in 1948, die het meest bekend is vanwege zijn reeks thrillers met als hoofdpersoon Kurt Wallander. Hij schrijft echter ook 'literaire romans' zoals Verteller van de wind, Ik sterf, de herinnering leeft, en zo dus ook Het oog van de luipaard. Mankell leeft in Zweden en een groot deel van de tijd in Afrika, waar hij werkt als directeur van het Teatro Avenida (Maputo, Mozambique).

In Het oog van de luipaard is de hoofdpersoon de blanke Zweed Hans Olofson, die zelf ook probeert te begrijpen waarom hij naar Afrika gegaan is en daar niet eerder is weggegaan. Pas na 18 jaar keert hij terug naar Zweden. De roman schildert afwisselend zowel het vroegere leven van Hans Olofson in Zweden, als zijn huidige leven in Mutshasha en Kalulushi.

Beide schrijvers zijn een meester in stijl en constructie, het is een genot deze romans te lezen. Maar beide boeken brengen ook een ongemakkelijk gevoel te weeg. Ze slagen er buitengewoon goed in de gevolgen van burgeroorlog en antikolonialisme over te brengen waar blanken in Afrika blijkbaar altijd mee te maken krijgen. Ook maken ze maar al te goed voelbaar hoe moeilijk het voor mensen uit verschillende culturen is om elkaar werkelijk te begrijpen: die zakelijke rationele blanken die niets begrijpen van irrationele en magische elementen in de Afrikaanse cultuur, de vooringenomenheid, het 'wij' tegenover 'zij' - gevoel dat maar niet weggaat, de behoefte aan orde in een wereld van drukte en ongeordendheid, Afrikanen die alleen aan de buitenkant aangepast zijn geraakt aan blanke overheersing, en zo verder. De kloof lijkt als je dat zo leest werkelijk onoverbrugbaar. En dat geeft te denken.


V.S. Naipaul Een staat van vrijheid verscheen in Amsterdam bij J.M. Meulenhoff, 2006, in de serie Van Twee Werelden, ISBN 90 290 7872 3. De oorspronkelijke titel is 'In a free state'. Het boek is oorspronkelijk verschenen in 1971.

Mankell's Het oog van de luipaard verscheen als oorspronkelijke Zweedse roman al in 1990. De Nederlandse vertaling verscheen in 2006 bij uitgeverij De Geus in Breda, ISBN 90 445 0152 6. Zie voor meer informatie over Mankell de officiële website www.henningmankell.com.

Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Onderzoek