>>> Laatst gewijzigd: 9 april 2019  
Ik

Woorden en Beelden

Filosofie en de waan van de dag

Start Glossen Weblog Boeken Denkwerk

Arthur Miller's 'After the fall'

(28 maart 2019)

Arthur Miller's After the fall weer eens gelezen. Dat toneelstuk heeft nu al drie keer een grote indruk op me gemaakt: de eerste keer bij het zien van de tv-bewerking, de tweede en de derde keer bij het lezen van de oorspronkelijke tekst van het toneelstuk.

Arthur Miller vroeger
Arthur Miller vroeger

Het toneelstuk bestaat uit een verhaal dat de hoofdpersoon Quentin over zichzelf vertelt aan een onzichtbaar blijvende luisteraar. Het is een soort biecht, verteld aan een biechtvader die verborgen zit achter het raster van de biechtstoel en die met een afgewend hoofd af en toe vragen stelt. Voor de toeschouwer zijn die vragen onhoorbaar. Het is alsof je zit te kijken en luisteren naar een Quentin die een telefoongesprek met iemand voert: je hoort alleen zijn woorden, de vragen en reacties aan de andere kant van de lijn blijven onbekend.

Holga

Een biecht dus. Quentin vertelt over allerlei gebeurtenissen in zijn leven, terwijl hij op zijn nieuwe vriendin Holga staat te wachten. Deze Holga vormt de aanleiding voor de biecht. Want tijdens zijn ontmoeting en verdere kennismaking met Holga tijdens een congres in Duitsland zijn Quentin een aantal dingen duidelijk geworden.

Wat hem in de eerste plaats bezig houdt is de vraag wat hij haar na twee echtscheidingen nog te bieden heeft. Heeft hij wel 'in good faith' (eerlijk, integer) geleefd? Kan hij haar nog wel iets van liefde beloven? Is hij wel in staat echt voor iemand te kiezen? Het is iets van keuzes durven maken. Quentin denkt dat het uiteindelijk noodzakelijk is om 'ja' tegen iets of iemand te zeggen: je kunt je niet aan je verantwoordelijkheid onttrekken, voor zijn gevoel is kan niemand onschuldig blijven en zal iedereen wel eens de ander de rug toekeren om van de problemen af te zijn. Hoe kun je - in het licht van wat in de concentratiekampen en later tijdens de communistenjacht van McCarthy gebeurde - weten waartoe je zelf in staat bent? Hoe kun je nog geloven in de liefde van mensen voor elkaar, nog iets beloven aan een ander, nog 'ja' tegen iets of iemand zeggen? En toch: Holga - die zelf in een concentratiekamp heeft gezeten en weet waartoe gewone mensen in staat zijn - heeft het leven zoals het is weten te aanvaarden: niet dat ze van hoop wil spreken, maar ze heeft ontdekt dat ze wil leven.

Dat is in feite Quentins kernprobleem: hoe kun je blijven geloven in het leven ondanks alles wat mensen elkaar - vaak met de beste bedoelingen - aandoen? En zijn antwoord is uiteindelijk positief: het kan, hij ziet het aan Holga, hij voelt het in zichzelf, ondanks alles is het mogelijk om te leven.

De cover van Arthur Millers 'After the fall'
De cover van Arthur Millers 'After the fall', Penguin-editie
Het stuk geeft Holga's concentratiekampervaringen en de verwerking ervan enige ruimte. Maar het grootste deel van de tekst wordt in beslag genomen door de gebeurtenissen in het leven van Quentin die via flash-backs worden gepresenteerd. We horen over zijn opvoeding, over de nadruk op idealen en prestaties in die opvoeding, over de moeder die om het geld is getrouwd met de vader (de aandelen-scène waarin de moeder de vader uiteindelijk uitmaakt voor een idioot) en weinig warmte geeft aan haar zoon (de badkamer-scène). We horen ook over zijn eerste huwelijk met Louise waarin hij zo in zijn werk opgaat dat hij Louise nauwelijks meer ziet staan. Louise pikt dat uiteindelijk niet langer: ze wil wel aandacht en voor vol aangezien worden. We horen met name ook over zijn relatie met Maggie die hij een tijdlang helpt in haar spontane en eerlijke maar volkomen onrealistische manier van leven, totdat blijkt dat zijn liefde tekort schiet. Maggie chanteert hem emotioneel, maar uiteindelijk speelt hij het spelletje niet meer mee. Een ander onderwerp dat aan de orde komt is de heksenjacht van McCarthy tijdens de Koude Oorlog in de VS. Hij komt er uiteindelijk toe om zijn vriend Lou te verdedigen tegenover de commissie omdat Lou door alle andere advocaten in de steek gelaten is omdat ze bang zijn om voor communist aangezien te worden.

Wat opvalt is dat Holga weet te twijfelen, omdat ze niet per se aan haar eigen onschuld gelooft. Quentin vindt dat prettig, hij heeft min of meer dezelfde instelling, en heeft tot dan toe alleen maar vrouwen meegemaakt die meenden het grootste gelijk van de wereld te hebben en in hun kritiek op mannen resp. op Quentin zo verdomd zelfverzekerd waren (ma tegenover pa, Elsie tegenover Lou, Louise tegenover Quentin, Maggie tegenover Quentin), vrouwen die nooit blijk gaven van zelfkritiek en altijd alleen maar uit waren op de overwinning.

Quentin heeft in zijn vroegere idealisme vertrouwd op een netwerk van solidariteit tussen mensen, maar ontdekt later dat dat er niet blijkt te zijn: er zijn alleen maar 'separate persons' die er alles voor over hebben om het zelf zo goed mogelijk te hebben en Quentin is er één van.

Maggie

De persoon Maggie is boeiend omdat hier Millers ervaringen met Marilyn Monroe een plaats hebben gekregen. Hij was vijf jaar met haar getrouwd.

Maggie is mooi en naïef en kan eigenlijk niet zo goed voor zichzelf zorgen. Wat Quentin vanaf het begin opvalt is dat ze op geen enkele manier de schijn ophoudt of iets te verdedigen heeft. Verder is ze sexy en maakt ze deel uit van de wereld van de kunst (ze zingt). Voor de meeste mensen is ze door die kinderlijkheid een grap, maar Quentin neemt haar serieus. Daarom is Maggie ook zo aan hem gehecht. En ze prijst hem, ziet tegen hem op, iets wat hij natuurlijk prettig vindt en wat totaal tegengesteld is aan Louise die consequent weigert een 'praise machine' te zijn.

Quentin van de ander kant speelt om allerlei redenen de weldoener voor Maggie. Hij neemt haar serieus, maar kan haar uiteindelijk toch niet nemen zoals ze is. Wat hij prettig vindt is dat ze niet pretendeert onschuldig te zijn, want mensen slaan elkaar dood met hun onschuld (hij had dat gevoel steeds bij Louise en in de Lou-kwestie). Desondanks kan hij zich uiteindelijk niet in haar vinden, hij vindt het steeds lastiger haar eenvoud en naiviteit te hanteren, en daarom probeert hij haar te verbeteren zogenaamd vanuit realiteitsoverwegingen. Maar daardoor raakt hij juist weer in de knoop, want in feite IS haar naïviteit eerlijk en de realiteit 'a fraud' en niet andersom. Zijn gedrag maakt dat Maggie het gevoel krijgt dat ze Quentin door wat ze is met problemen opzadelt, uiteindelijk krijgt ze zelfs het gevoel dat ze niet bestaat voor Quentin, dat hij wordt als alle anderen en haar uitlacht. Het maakt haar fundamenteel onzeker en uiteindelijk pleegt ze zelfmoord omdat ze er niet meer tegen kan.


Start  ||   Glossen  ||   Weblog  ||   Boeken  ||   Denkwerk