Er is niet zo veel wat ik vanzelfsprekend vind. Mensen beweren van alles over relaties waarover ik alleen maar mijn schouders kan ophalen. Ik schreef al eerder: mensen kunnen slecht tegen zo'n sceptische houding. Mensen zijn erg gehecht aan hun zekerheden.
Ik sta bijvoorbeeld nooit te kraaien van enthousiasme als ik hoor dat een stel mensen al vijftig jaar getrouwd is. Is dat een reden om mensen te feliciteren? Ik zal het nooit hardop zeggen, maar in mijn hoofd komt dan het woord 'Gecondoleerd!' op. Want wat heb je dan gemist, wat heb je allemaal opgegeven, wat had je allemaal kunnen meemaken en leren bij anderen?
Een aantal jaren geleden heb ik eens ooit een samenleving verzonnen waarin mensen elke 2,5 jaar van partner moesten wisselen tijdens het Grote Wisselfeest. Nee, je mocht zelfs niet bij iemand blijven als je die leuk vond, want dat zou helemaal niet prettig zijn voor mensen die het niet zo getroffen hadden met iemand. Geen vastigheid in relaties, je was verplicht weer opnieuw te beginnen met iemand anders. Geen zekerheden, terug naar het toeval.
Ik heb het er elders al over gehad. Het is allemaal zo toevallig: hoe je er uitziet, hoe gezond je bent, wat je van je ouders meegekregen hebt, hoe belangrijk de samenleving allerlei dingen vindt.
Maar het toeval regeert op een nog veel simpeler niveau over wie je tegenkomt als sekspartner of relatie. Er is immers meer keuze wanneer je ergens leeft waar je meer mensen tegen kunt komen. Woon je toevallig in een klein dorp in het midden van nergens, dan val je op heel andere mensen dan wanneer je in een grote stad woont.
Wanneer er weinig te kiezen valt, blijken uiterlijk en uitstraling en persoonlijkheid ineens veel minder belangrijk te zijn. Soms gaat het inderdaad om de noodzaak je voort te planten, om de extra handen die je nodig hebt om het land te bewerken of om iemand die het bedrijf van je over kan nemen. Verliefdheid en liefde en houden van zijn dan ineens niet meer zo belangrijk. De formele kant van relaties blijkt dan ineens veel belangrijker.
In het algemeen komen mensen hun liefjes tegen in de omgeving waarin ze dagelijks verkeren. Het wordt de buurjongen of het buurmeisje, het wordt iemand uit de straat, iemand met wie je in de klas zit of die je elders op school tegenkomt, iemand die je ontmoet bij dansles of op de sportclub of in het koor, iemand met wie je te maken krijgt tijdens je stage of tijdens je werk. Het ligt zo voor de hand. En pas dan gaan er andere mechanismen werken waarmee je een verdere selectie maakt en waarmee je allerlei mensen uitsluit. Wie sluit je bijvoorbeeld uit?
Daar sta je dan met je mond vol over vrije keuze. Uiteindelijk valt er in veel situaties helemaal niet zo veel te kiezen en wordt volkomen voorspelbaar wie een relatie met elkaar krijgen.